Ben, Türk pilotu, 4 saniyede fark ettim — Mossad ajanı BAYKAR test pistine sızmaya çalışırken

Yazar: admin | 07 Kasım 2025

: Saat öğleden sonra 4’tü. Baykar’ın 3 numaralı hangarının yakınında durduğunda, o yerin teknik görevlisi olmadığını fark ettiğimde, Türk Hava Kuvvetlerinde 7 yıl boyunca hizmet ederken tanımayı öğrendiğim tüm içsel alarmları tetiklemesi için 4 saniye yeterliydi. Adam, elinde bir pano tutuyordu ama bakışları çok yanlış bir yöne odaklanmıştı. Ağustos ayında İstanbul’un Teknopark bölgesindeki boğucu sıcağa alışkın olması gereken biri için çok yanlış bir ritimde nefes alıyordu. Sağ elim hala uçuş kaskını tutuyordu. Alnım, yeni saldırı insansız hava araçları için kalibre ettiğimiz gece görüş sisteminin prototipiyle 2 saatlik testten sonra terliyordu. O hissi görmezden gelip doğrudan başmühendisle briefing toplantısına gitmeliydim ama içimdeki bir şeyin yanlış olduğunu bağırdığını asla görmezden gelmem. Adım Cemre. 32 yaşındayım ve Baykar’ın ülkenin en stratejik şirketlerinden birinde insansız hava araçları geliştirme programına geçici olarak atanan Türk Hava Kuvvetlerinden bir test pilotuyum. Anadolu’nun merkezinde Kayseri’de, babanın üç nesildir sürdürdüğü hali işinde benim erken evlenip yardım etmemi bekleyen bir tüccar ailesinde doğdum. İstanbul’daki Hava Kuvvetleri Akademisi’ne sınav için başvuracağımı açıkladığımda ailemi hayal kırıklığına uğrattım. Annem, “Hafalar Aglady.” Babam 6 ay boyunca benimle konuşmayı kesmişti. Ablam Aylin, ayrılmamdan önceki gece bana sarılan ve cesur olduğumu söyleyen tek kişiydi. Uzun yıllar boyunca, sadece benim için çizilen kaderden daha fazlası olabileceğimi kanıtlamam gerektiğine dair dayanılmaz bir ihtiyaç hissediyordum. Akademi acımasızdı. Erkek eğitmenler, herhangi bir egzersizde başarısız olduğumda küçümsemelerini gizlemiyorlardı. Benimle başlayan birkaç kadın birer birer vazgeçti. Hayatta kaldım çünkü öfkeyi yakıta, aşağılanmayı sessiz kararlılığa dönüştürmeyi öğrendim. Sınıfımın en iyi 10 kişisi arasında mezun oldum. Yine de test pilotları programına kabul edilmem 4 yıl sürdü. Deneysel uçuşlar için harcamak için çok iyi olduğumu, benim yerimin devriye veya nakliye görevlerinde olduğunu söylüyorlardı.

: 8 ay önce Baykar programına atandığımda, sonunda kariyerim boyunca aradığım saygıyı kazandığımı düşündüm. Şirket, yeni nesil savaş insansız hava araçları için otonom sistemler geliştiriyordu. Türkiye’yi insansız hava savunmasında dünyanın en gelişmiş beş ülkesi arasına sokacak bir teknoloji. İşin prototipleri aşırı koşullarda test etmek, askeri üretime geçmeden önce arızaları belirlemek için makineleri limite kadar zorlamaktı. Tehlikeli, teknik, mutlak hassasiyet ve çelik sinirler gerektiren bir işti. Tam olarak beni hayatta hissettiren türden bir meydan okuma. Ama orada bile parlak mühendisler ve elit askerlerle çevrili olarak hala kadın pilot olarak görülüyordum. İstisna, her gün değerini kanıtlaması gereken kişi. Yorumlar mola sırasında şaka tonuyla geliyordu. Herhangi bir teknik karara katılmadığımda güvensiz bakışlar, planlama odasına girdiğimde utandırıcı sessizlikler. Sonuçlarımın benim için konuşmasına izin vermeyi öğrendim. O Ağustos öğleden sonrası Entegre Gece Görüş sistemi kalibrasyon uçuşunu yeni tamamlamıştım. Prototip yüksek hızlı manevralarda irtifada minimum salınımlar göstermişti. Mühendislerin haftalardır çözmeye çalıştığı bir sorun. Yanal rüzgar telafisi algoritmasında bir değişiklik önerdim. Öneri hoşgörülü gülümsemeler ve daha sonra kontrol edeceklerine dair vaatlerle karşılandı. Tepe adamı gördüğümde ana hangara doğru yürüyordum. Standart mavi tulumu, sarı kaskı, cebinden sarkan koruyucu gözlükleri giyiyordu. Her şey normal görünüyordu ama duruşunda gözlerinin gerçekten belirli bir şeye odaklanmadan çevreyi taraması şeklinde içsel radarımı tetikleyen bir şeyler vardı. Test pistlerinde deneyimli işçiler dikkat ekonomisiyle hareket ederler. Nereye bakacaklarını tam olarak bilirler. Çünkü alanın her santimini tanırlar. O adam her şeyi aynı anda absorbe etmeye çalışıyordu. Yeni bir bölgeyi ezberlemeye çalışan biri gibi. Gözleri gece testleri için hazırlanan saldırı insansız hava aracında bir saniyenin çok küçük bir kısmı fazla durdu. Gerçek bir teknisyenin kaybetmeyeceği bir saniyenin kısmı. Çünkü o makineyi zaten renkten tanırdı. Kalbim hızlandı ama nefesim kontrollü kaldı. Yıllarca askeri eğitim, bir tehdit belirlediğimde görünür şekilde tepki vermemeyi öğretti. Kaskımın tokasını ayarlıyormuş gibi yaptım ve adamı çevresel görüş aracılığıyla gözlemledim. 3 numaralı hangardan uzaklaşmaya başladı. Yalnızca yük araçları tarafından kullanılan ikincil yola erişim sağlayan ekipman depolama alanına doğru ölçülü adımlarla yürüdü. Çok normal hareketler. Dikkat çekmemeye çalışmadıkça kimse bu kadar vücut bilinci ile yürümez. İkinci detayı fark ettiğim an buydu; botları. Baykar teknisyenleri, şirket tarafından sağlanan belirli bir model olan kaymaz kavuçuk tabanlı botlar giyerler. O adamın botları saha askeri botlarıydı. Yıpranmış, farklı tabanlı. Bir şeyler yanlıştı. Orada olmaması gereken biri Türk savunma programının en korunan tesislerinden birine sızıyordu ve ne yapacağıma karar vermek için 4 saniyem vardı. Yaklaşıp onu yüzleştirebilir, gerçekten yeni bir teknisyen olması ve benim paranoyak bir deli gibi görünmem riskini alabilirdim. Görmezden gelip brifinge gidebilir, üstün güvenliğinin işini yapmasına izin verebilirdim. Ya da beni çatışma bölgelerindeki görevler sırasında hayatta tutan içgüdüye güvenebilirdim. Üstlerimin her zaman kadın kaygısı olarak küçümsediği aynı içgüdü. Kaskı kolumun altına koydum ve onu takip etmeye başladım. Tehdit edici görünmeyecek kadar uzak, gözden kaybetmeyecek kadar yakın bir mesafe koruyarak. Zihnim zaten kaçış rotalarını hesaplıyordu. Güvenlik kameralarını tanımlıyordu. O sektörde kaç muhafızın nöbette olduğunu sayıyordum. Yanılıyorsam bu sadece düşmanların olmadığı yerde gören kadın pilot hakkında bir başka hikaye olurdu. Haklıysam ulusal güvenliğe yönelik bir tehdidi yeni tanımlamıştım. Orta yol yoktu. Asla olmaz. Adamı yaklaşık 15 metre mesafede takip ettim. Kişisel tabletimde notları kontrol ediyormuş gibi yaparak gözlerim onu izlemeyi asla bırakmadı. Gelmeden önce bir haritayı ezberlemiş ama her referansı görsel olarak doğrulaması gereken birinin hesaplanmış hassasiyetiyle test pistinde hareket ediyordu. 4 numaralı hangarın yanından geçtik. Üç Bayraktar TB2 insansız hava aracının ertesi hafta askeri gösteri için hazırlandığı yer. Adam fark edilmeyecek şekilde yavaşladı. Başını tamamen çevirmeden gözlere modelleri tarıyordu. Profesyonel, çok profesyonel. Teknisyenler böyle yürümez. Askerler böyle yürür. Casuslar böyle yürür. Bunu hemen bildirmem gerekiyordu ama adamı gözden kaybetmeye cesaret edemedim. Baykar’ın güvenliği titizdi ama yanılmaz değildi. İnsansız hava araçları teknolojisindeki ilerlemelerimizin Türkiye’yi çeşitli yabancı istihbarat kurumlarının radarına soktuğunu biliyorduk. İsrail, Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Çin hepsi otonom savaş sistemlerimize ilgi gösteriyordu. Son aylarda teknik veri hırsızlığı girişimleri, mühendislere rüşvet hatta geceleri tesislerin üzerinde uçan yetkisiz ticari insansız hava araçları hakkında söylentiler vardı. Soru şuydu. O adamı kim finanse ediyordu? Bakım sektörüne doğru sola döndü. O saatte daha az hareketli bir alan. Çünkü teknisyenlerin çoğu gece testlerine hazırlıklar üzerinde yoğunlaşmıştı. Koşmadan adımımı hızlandırdım. Taahhütler arasında geçiş yapan bir pilot görünümünü koruyarak kalbim kontrollü bir güçle atıyordu. Gerçek görevlerden tanıdığım o hızlanmış ama istikrarlı ritim. Tehlike somutken ve kararın hemen alınması gerektiğinde kemerden taşıdığım askeri telsizi çıkarıp üssün güvenliğini aramayı düşündüm. Ama o zaman adam duyabilir, uyarılabilir, gerçek amacını açığa vurmadan önce kaçabilirdi. Doğrudan onu yüzleştirmeyi, askeri pilot olarak otoritemi kullanmayı düşündüm. Ama silahlıysa ikimizi de tanık olmayan bir alanda izole ediyor olurdum. Üçüncü seçenek takip etmeye devam etmek. Daha büyük bir hata yapmasını beklemek, şüpheye yer bırakmayan müdahaleyi haklı çıkaracak bir şey beklemekti. Harekete geçmeden önce bana daha fazla bilgi veren yolu her zaman seçerim. Şimdiye kadar beni hayatta tutan buydu. Adam özel alet deposunun önünde durdu. Hızlıca etrafına baktı ve sonra tüm şüphelerimi doğrulayan bir şey yaptı. Cebinden küçük bir cihaz çıkardı. Cep telefonu gibi görünen ama teleskopik antenli bir şey ve onu depo duvarlarına doğru tutmaya başladı. Frekans tarama alarm sistemleri, güvenlik kameraları arıyor. Belki binanın iç yapısını haritalamaya çalışıyordu. Bu merak değildi. Taktik planlamasıydı. Yavaşça bir bakım konteynerinin arkasına çekildim. Telefonumu çıkardım ve Baykar’a atanan tüm askerlerin bildiği acil durum kodunu kullanarak üst güvenlik komutanı Binbaşı Eren’e şifreli bir mesaj gönderdim. Sızma onaylandı. Yi sektör bakım mavi tulumlu adam teknik. Teknisyen değil. Tekrar ediyorum; teknisyen değil. Sessiz müdahale talep ediyorum. Pilot isy mesaj 5 saniyede gönderildi. Telefonun sesini kapattım ve tekrar gözlemlemeye döndüm. Adam cihazı sakladı. Bir kez daha etrafa baktı ve sonra tesisin yan kapısına doğru yürümeye başladı. Sadece yük araçları tarafından kullanılan ikincil yola erişim sağlayan kapı. Zihinsel fotoğraflar, belki kayıtlar, hangarların ve insansız hava araçlarının düzenlemesi hakkında veriler daha büyük bir şey planlamak için yeterli bilgi. Güvenlik onu durdurmadan gitmesine izin veremezdim. Onu daha yakından takip etmeye başladım. Ama fark edilmemek için yeterince uzak durarak aniden durduğunda ve başını benim yönüme çevirdiğinde gözlerimiz bir saniyenin kısmı boyunca buluştu. Biliyordu, tespit edildiğini biliyordu. Elinin cebine doğru hareket ettiğini gördüm. Elektronik tarayıcıdan daha fazlasını taşıyan birinin içgüdüsel hareketi. “Dur!” diye bağırdım. Sesi konteynerler arasında yankılanacak kadar güçlü ve yüksek. “Güvenlik 7 sektör davetsiz misafir. Tekrar ediyorum; 7 sektör davetsiz misafir.” Adam koştu. Yıllarca askeri fiziksel eğitim bana hız verdi. Ama o daha hızlıydı. Daha çaresizdi. Bakım avlusunu koşarak geçti. Aletleri devirdi. Ekipmanların üzerinden atladı. Mesafeyi koruyordum. Yakındaki herhangi bir muhafızı uyarmak için sürekli bağırıyordum. Güvenlik mesajımı almıştı. Adam da fark etti. Keskin bir şekilde sağa döndü dış çite doğru. Hatta o alan iki gözetleme kulesinin doğrudan gözetimi altındaydı. Projektörlerin açıldığını, avlunun tamamını gün gibi aydınlattığını gördüm. Adam durdu, kuşatıldı. Silahlı üç muhafız stratejik pozisyonlardan ortaya çıktı. Silahlar nişanlı, Türkçe emirler bağırıldı. Adam yere düştü. Şimdi koşmayı bıraktım. Nefes ağır ama kontrollü. Adam etkisiz hale getirilip kelepçelenirken gözlemliyordum. Binbaşı Eren dört askerle koşarak göründü. Elinde telsiz, yüzünde aşırı gerginlik ifadesi. “Güzel iş, Yüzbaşı,” dedi. “Tespit eden siz miydiniz?” Bir başıyla onayladım. Detayları hızlıca açıkladım. Yanlış botlar, elektronik tarayıcı, yer teknisyeniyle uyuşmayan davranış. Binbaşı sözümü kesmeden dinledi. Sonra yerdeki adama ve tekrar bana baktı. “Bu tesisin 5 yıldır karşılaştığı en büyük güvenlik ihlalinin önüne geçtiniz.” Cevap vermedim. Ne söyleyeceğimi bilmiyordum. İçimde korka benzer bir şeyle karışık rahatlama vardı. Yanılmış olma korkusu. Ama yanılmamıştım. Bunu biliyordum. İçgüdüm haklıydı. Muhafızlar sızanı kaldırıp güvenlik binasına doğru sürüklediler. Yanımdan geçerken adam yüzünü çevirdi. Soğuk, hesaplayıcı, profesyonel. Orada öfke yoktu. Sadece riskin oyunun bir parçası olduğuna inanan birinin kabulü. O bakış bana bilmem gereken her şeyi söyledi. Meraklı değildi. Sızılmış gazeteci değildi. Elini omzuma koydu. Nadir bir tanıma jesti. “İyi iş, Yüzbaşı. Çok iyi iş.” Sonra soruşturmayı koordine etmek için uzaklaştı. Orada tek başıma durdum. Güvenlik projektörleri ile aydınlatılmış avlunun ortasında sirenlerin sonunda susmasını dinleyerek, “Tüm vücudum şimdi titriyordu.” Adrenalin zirvesine geç tepki. İstanbul üzerinde karartan gökyüzüne baktım. Stres kontrolü egzersizlerinden öğrendiğim gibi üç kez derin nefes aldım. İşimi yapmış oldum. Daha fazlası değil ama bunun bir şeyi değiştireceğini biliyordum. Tam olarak neyi bilmiyordum? Henüz değil. Sonraki üç gün askeri hayatımın en gergin günleriydi. Silahlı Kuvvetler istihbaratı tarafından iki kez sorgulandım. Sızanı tespit ettiğim andan yakalanmasına kadar her saniye hakkında detaylı raporlar yazmak zorunda kaldım. Tam olarak uyarı işaretlerini fark ettiğim anları göstererek güvenlik kamera kayıtlarını gözden geçirmek zorunda kaldım. Hemen bildirmek yerine onu takip etme kararımı incelediler. Eylemi adama tesis içinde ekstra zaman vererek hassas bilgileri riske atıp atmadığımı sorguladılar. Her soruyu kendimi savunurken savunmacı görünmemek için kullanmayı öğrendiğim teknik hassasiyetle cevapladım. Risk değerlendirmemin yanlış alarm olasılığını dikkate aldığını, sızanı gözden kaybetmenin kritik kanıtları kaybetmek anlamına gelebileceğini, yakın gözetimin elektronik tarayıcıyı tespit etmeme ve silahlı müdahale tetiklemeden önce tehdidi doğrulamama izin verdiğini açıkladım. Gerek yoktu. O odadaki herkes acil durum protokolünü tetiklemeden önce neden sağlam kanıt toplamayı seçtiğimi tam olarak biliyordu. Adamın kimliği gizlendi. Ancak askerler arasında kaçınılmaz sızıntılar, onun endüstriyel sızma ve askeri teknoloji hırsızlığında uzmanlaşmış İsrail istihbaratı Mossad ajanı olduğunu ortaya çıkardı. Mükemmel sahte belgeleri vardı. Uçak bakım teknisyeni olarak imal edilmiş geçmişi. Hatta yüzeysel olarak araştırıldığında kontrol edilen önceki işverenlerin referansları vardı. Baykar’ın işe alım zincirindeki biri başarısız olmuştu ya da daha kötüsü rüşvet almıştı. Soruşturma son 6 ayda kabul edilen tüm çalışanları gözden geçirmek için genişledi. İşten çıkarmalar oldu. Tutuklamalarda tesisteki atmosfer ağırlaştı. Paranoya her koridora yerleşti. Her konuşma şüpheli hale geldi. Bana yöneltilen farklı bakışlar fark etmeye başladım. Alışık olduğum güvensizlik bakışları değildi. Kadın olduğum için yeterliliğimi sorgulayan bakışlar. Bunlar farklıydı. İsteksiz saygı, merak, korkuya yakın bir şeyin karışımı. Dört saniyede bir Mossad’ı tespit eden pilot olmuştum. Askerler arasında yangın gibi yayılan, neredeyse mitolojik boyutlar kazanan hikaye. 4 saniye, 4 lanet saniye. Kendimi kahraman gibi hissetmiyordum. Yıllarca buluğum yerde olmayı hak ettiğimi kanıtlamaktan gelen tükenme türü, tek bir hatanın kariyerimi mahvedeceğine dair keskin farkındalığa eklendi. Adam gerçekten yeni bir teknisyen olsaydı ve ben sezgiye dayanarak güvenliği tetiklemiş olsaydım, paranoya nedeniyle uzaklaştırılırdım. Belki de yüksek stresli test fonksiyonlarına devam etmeye uygun olup olmadığımı belirlemek için psikolojik olarak değerlendirilirdim. Ama doğru çıkmıştım. Bu yüzden ceza yerine utandırıcı övgüler aldım. Öğle yemeği sırasında sırtta tokalaşmalar, kadınların detaylar için daha iyi sezgiye sahip olduğu hakkında örtülü yorumlar. Sanki 7 yıllık askeri eğitimimin şüpheli davranışları tespit etmekle hiçbir ilgisi yokmuş gibi. Sanki kadınsı içgüdü ve profesyonel uzmanlık değilmiş gibi. Kibarca gülümsüyor ve işime devam ediyordum. Başka ne yapabilirdim? Her seferinde yeterliliğimi cinsiyet özelliklerine indirgediklerinde öfkeyle patlamak mı? Bunu ilk yıllarda denemiştim. Bana sadece huysuz ve çalışması zor bir itibar kazandırmıştı. Olaydan sonraki 4. sabah Silahlı Kuvvetler Baykar ortak Programı komutanı General Polat ile toplantıya çağrıldım. 60 yaşlarında bir adam, üç sınır çatışmasının gazisi, yetersizliğe tahammül etmemekle tanınan ama aynı zamanda mükemmelliği kolayca tanımayan biriydi. Baykar tesislerindeki geçici odasına girdim. Otomatik hassasiyetle selam verdim. Oturmak için izin bekledim. Beni rahatsız edici bir süre sessizce gözlemledi. Yüksek rütbeli askerlerin astları dengesiz etmek için kullandığı o değerlendirme türü. Güvensizlik göstermenin sorgulamaya davet olduğunu çok önce öğrenmiştim. “Yüzbaşı Cemre,” general sonunda söyledi. “Sızma olayı ile ilgili raporunuz önemli ölçüde ayrıntılıydı.” Adam devam etti. “Önleyici eyleminiz savunma sistemlerimizin ciddi şekilde tehlikeye atılmasıyla sonuçlanabilecek olanı engelledi. O ajanın aradığı bilgiler sadece bu programı değil çatışma bölgelerindeki aktif askeri operasyonları da zarar verebilirdi.” O sözlerin ağırlığını hissettim. Adamı kovalarken tam sonuçları düşünmemiştim. Sadece acil bir tehdidi durdurmaya odaklanmıştım. Ama elbette daha derin katmanlar vardı. İnsansız hava araçlarımız sınır operasyonlarında terör örgütlerine karşı görevlerde kullanılıyor, hatta stratejik müttefiklerimize satılıyordu. Mossad tesislerimizi haritalamış, sistemlerdeki güvenlik açıklarını belirlemiş, teknik özellikleri çalmış olsaydı, teknolojik avantajlarımızı etkisiz hale getirmek için kullanacak düşmanlara bilgi aktarabilirdi. İnsanlar benim engellediğim bir güvenlik başarısızlığı yüzünden ölebilirdi. General ayağa kalktı. Her şeyin başladığı test pistine bakan pencereye doğru yürüdü. Duruşu sertti. Rahatlama halinde bile askerdi. “Sizi üstün hizmet madalyası için öneriyorum.” Midem düştü. Madalyalar dikkat anlamına gelir. Dikkat mercek altına alınma anlamına gelir. Mercek altına alınma, her gelecekteki hatanın büyütüleceği anlamına gelir. General bana bakmak için döndü. “Kariyeriniz boyunca dirençle karşılaştığınızı biliyorum. Bu kurumun dinamiklerine kör değilim ama sonuçlar önyargılardan daha yüksek sesle konuşur. Değerinizi sorgulanamaz bir şekilde kanıtladınız.” Hissettiğim tek şey katlanarak artan beklentilerin ağırlığıydı. Artık sadece yeterliliği kanıtlamaya çalışan kadın pilot değildim. Mossad casusunu tespit eden kadın pilottum. Gelecekteki herhangi bir başarısızlık kontrastla büyütülecekti. Bir zafer beni çürük bir kaide üzerine yerleştirmişti. “Güvene teşekkür ederim, general,” kararlı bir sesle yanıtladım. “Resmi olarak basını saları.” Başka bir konu var. “Savunma Bakanlığı hassas teknoloji tesisleri için güvenlik protokollerinin tam gözden geçirilmesine katılmanızı istiyor. Sistemlerle doğrudan temas halinde bir test pilotu olarak bakış açınız değerli olacaktır. Toplantılar gelecek hafta Ankara’da başlıyor.” Hayal kırıklığını gizlemek için nötr ifademi hazırladım. Daha fazla toplantı, daha az uçuş zamanı anlamına geliyordu ve uçmak, saf teknik yetenek dışında hiçbir şeyi kanıtlamam gerekmeyen işimin tek kısmıydı. “Katkıda bulunmak bir onur olur,” kibarca yalan söyledim. General ilk kez gülümsedi. Küçük neredeyse fark edilmez ama gerçek. “İnsanların duyması gerekenleri söylemekte iyisiniz.” Tamamen farklı bir şey düşünürken. “Düşmanca ortamlarda hayatta kalmak isteyenler için yararlı bir özellik.” Odadan çıktım. Garip bir gurur ve hapis karışımı hissederek. Ama takdir zincirlerle geldi. Beni kokpitten uzaklaştıracak ve kurumsal politikaya sürükleyecek sorumluluklar. Hangara geri yürüdüm. İnsansız hava araçlarını görmeye, metale ve teknolojiye dokunmaya, o hayatı neden seçtiğimi hatırlamaya ihtiyacım vardı. Prototiplerden birinde ayarları denetleyen başmühendis Deniz’i buldum. Beni gördü ve el salladı. Her zaman takdir ettiğim gerçek bir gülümseme çünkü gizli niyetler olmadan geliyordu. Deniz, o ortamda beni kadın olduğum için asla farklı davranmayan birkaç erkekten biriydi. “Ankara’ya güvenlik protokollerini gözden geçirmek için gideceğini duydum,” diye bir kontrol panelini kontrol ederken yorumladı. “İt çektim. Haberler hızlı yayılıyor. O silk artık ünlüsün.” Yüz buruşturdum. “Test uçuşlarım için tanınmayı tercih ederdim.” Deniz yaptığı şeyi bıraktı ve bana ciddi baktı. “Cemre, bu projeyi kurtardın. Muhtemelen hayat kurtardın. İstenmeyen dikkat çektiği için bunu küçümseme.” Ama şereflenmeyi kabul etmek, örnek olmanın ağırlığını da kabul etmek anlamına geliyordu. “Sembol olmak istemedim. Sadece işimi iyi yapmak ve günün sonunda önemli bir şeye katkıda bulunduğumu bilerek eve dönmek istedim.” Ama askerlerin eylemlerinin nasıl yorumlanacağını seçme lüksü yoktur. Deniz’e teşekkür ettim ve eğitim insansız hava araçlarından birinin kokpitine tırmanışım. Gözlerimi kapattım ve metal, yakıt ve elektroniğin tanıdık kokusunu soludum. İçeride yargılamayan, sadece hassas komutlara cevap veren makinelerle yalnız, hala sadece Cemre’yim. Pilot daha fazlası değil. Ankara’daki sonraki iki hafta penceresiz toplantı odalarında yoğunlaştırılmış bürokratik tükenmeydi. Her biri ortalama 3 saat süren 17 protokol gözden geçirme oturumuna katıldım. İstihbarat subaylarını, siber güvenlik uzmanlarını, askeri avukatları ve politikacıları geçmiş kontrolleri, biyometrik erişim sistemleri, parola rotasyonu, hassas bilgi bölümlendirme protokolleri hakkında ayrıntıları tartışırken dinledim. Resmi işlevim operasyonel bakış açısı sağlamaktı. Güvenlik önlemlerinin yüksek riskli test ortamındaki iş akışını nasıl etkileyeceğini açıklamaktı. Gerçek işlevim tartışmaların ciddiyetini doğrulayan casus’u tespit eden pilot sembolik bir varlık olmaktı. Gerektiğinde konuştum, her zaman teknik nesnellikle politikadan kaçınarak. İttifaklar değiştiğinde politika oyunlarına karışan askerin kurban edildiğini erken öğrendim. Ankara’daki gecelerde fonksiyonel ve kişisellikten uzak askeri bir dairede kalırken meslektaşlarımın Baykar’dan gönderdiği uçuş raporlarını gözden geçiriyordum. Olaydan önce geliştirmeye yardımcı olduğum yeni otonom kaçış sistemini test ediyorlardı. Kokpit’te her manevrayı yaşamam gerekirken raporlar aracılığıyla testler hakkında okumak beni fiziksel olarak hayal kırıklığına uğrattı. İvmenin kontrollü şiddetini keskin dönüşler sırasında çekim vücudunuzu koltuğa doğru çektiğinde o anı deneysel bir makineyi limitlerine kadar zorlarken gerekli olan mutlak konsantrasyonu özlüyordum. Gerçekten yararlı olmayı özlüyordum. Sadece sonsuz toplantılarda dekoratif değil. Bazı geceler kız kardeşim Aylin’i arıyordum. Kısa konuşmalar çünkü üç küçük çocuğu vardı ve çok az boş zamanı vardı. İyi olup olmadığımı, düzgün yiyip yemediğimi, sonunda ilginç biriyle tanışıp tanışmadığımı soruyordu. Ailem asla askeri kariyerin ve kişisel hayatın nadiren dengeli bir şekilde bir arada var olduğunu anlamadı. Özellikle kadınlar için, özellikle daha az hırslı olarak işleri kolaylaştırmayan kadınlar için. Üçüncü hafta şifreli kanal üzerinden Binbaşı Eren’den mesaj aldım. Sızan hakkındaki soruşturma daha büyük bir ağ ortaya çıkarmıştı. Türk savunma şirketlerinde çalışan iki ajan daha tespit edildi. Biri füze üreticisi Roketsan’da, diğeri askeri elektronik üreticisi Aselsan’da, koordineli olarak Mossad Türk savunma programı hakkında sistematik bir istihbarat toplama kampanyası yürütüyordu. Baykar’daki ajanımın tespitim onları geri çekilmeye zorlamış, yıllarca dikkatli sızmayı yakmıştı. Bu eylemin neden bu kadar ciddiyetle ele alındığını açıklıyordu. Sadece veri hırsızlığını önlemek değildi. Uluslararası bir casusluk operasyonunu çökertmekle ilgiliydi. Omuzlarıma ek bir ağırlık yerleştiğini hissettim. 4 saniyelik içgüdüde alınan kararların asla hayal etmediğim jeopolitik sonuçları vardı. Protokol gözden geçirmesi, işe alma süresindeki değişikliklerden hassas tesislerde günlük elektronik taramaların uygulanmasına kadar 43 öneriyle tamamlandı. Diğer 16 subay ve uzmanla birlikte nihai raporu imzaladım. Adım kalıcı olarak o belgeyle ilişkilendirildi. İstemediğim ama şimdi taşıdığım mirasın bir parçası. Eylül sabahı İstanbul’a döndüm. Gökyüzü berrak ve sıcaklık sonunda Ağustos’un acımasız sıcağından sonra düşüyordu. Baykar olaydan sonra farklı bir ritme sahipti. Her köşede görülebilir güvenlik, yeni kameralar kuruldu. Çevreleri devriye gezen ek muhafızlar. Haklı paranoya’nın bedeli. Kokpitimi tam olarak bıraktığım gibi buldum ama şimdi yeniden fethetmem gereken bir bölge gibi görünüyordu. Aktif uçuşlardan uzak haftalar reflekslerin biraz daha yavaş olduğu, mesafe yargısının daha az kesin olduğu anlamına gelir. Önceki seviyeye dönmek için günlerce antrenmana ihtiyacım olacaktı. Deniz beni beceriksiz bir kucaklamayla karşıladı. Tipik ondan. “Hoş geldin geri ünlü. Şimdi normal bir insana geri dön.” Tam olarak ihtiyacım olan şeydi. Kaçırdığım testler hakkında beni güncelledi. Otonom kaçış sistemi 15 simülasyondan 12’sinde mükemmel çalıştı. Hala çözmeye çalıştıkları bir sorun olan jiroskop sensörlerin yanlış kalibrasyonu nedeniyle üç başarısızlık. Aylar önce yaptığım benzer testlere dayalı öneriler sundum. Deniz dinledi, not aldı. Fikirlerimi hoşgörülü gülümsemelerle reddetmedi. Gerçek işe dönmek güzeldi. İlk önce basit görevlerdi. Temel kalibrasyonlar, sistemlere ve kendime güveni yeniden kazanma. Sonra daha karmaşık görevler, prototipleri agresif manevralar aracılığıyla zorlama, yapısal limitleri test etme. Sadece o anın tamamen mevcut olduğunuzda gelen o zihinsel netliği hissetmeye geri döndüm. Politika veya tanıma veya beklentiler hakkında düşünmek için yer yok. Sadece siz, makine ve fizik hassas komutlara cevap veriyor. Bu uçuşlardan biri sırasında ince ama önemli bir değişiklik fark ettim. Diğer pilotlar teknik kararlar hakkında bana danışmaya başladı. Açık bir şekilde değil ama briefing sırasında küçük sorular, riskli manevralar hakkında ikinci görüş istekleri, saygı, konuşmalar veya kapsama politikaları aracılığıyla değil, tekrar tekrar gösterilen yeterlilik aracılığıyla inşa ediliyordu. Kazanılan saygının yeterince büyük tek bir hatayla kaybolabileceğini biliyordum ama ilerlemeyi kabul ettim. Yavaş ama gerçek. Kariyerim test pistindeki o 4 saniyelik içgüdü de temelde değişmişti. Hava kuvvetlerine girdiğimde sadece uçmayı hayal ettiğimde hayal ettiğim şekilde değil ama değişiklikler nadiren planladığımız şekilde olur. Zaferleri geldikleri şekillerde kabul etmeyi öğrendim. İstediğim şekillerde değil. Bir gece tesise yakın kiraladığım dairede yalnız, küçücük verandada sıcak siyah çayla oturdum ve uzakta aydınlatılmış İstanbul’a baktım. Benim gibi çelişkiler şehri, geleneksel ve modern, batılı ve doğulu yüzyıllık camilerin kurumsal gökdelenlerle yer paylaştığı yer. Kayseri’yi düşündüm, çocukluğumun taş evini, babamın muhtemelen asla tekrar ziyaret etmeyeceğim halı dükkanını, imkansız bir hayali takip etmek için tüm aileye meydan okuyan 18 yaşındaki Cemre’yi düşündüm. Şimdi onunla konuşabilseydim, yolun hayal ettiğinden daha zor olacağını söylerdim. Zaferlerin küçük ve maliyetli olacağını söylerdim. Her gün sorgulanacağını, küçümseneceğini ve test edileceğini söylerdim. Ama aynı zamanda başaracağını da söylerdim. Hayalini kurduğu yere varacağını, sadece 4 saniye süren anlar aracılığıyla bile gerçek bir fark yaratacağını, genç Cemre’nin inanıp inanmayacağını bilmiyorum ama yaşlı Cemre, bekleyen üstün hizmet madalyası ve arkasında 7 yıllık askeri kariyeri olan deneyimli test pilotu buna değdiğini biliyordu. Zor günlerde bile, özellikle zor günlerde. Olaydan 3 ay sonra her zaman yaptığım gibi şafaktan önce uyandım ve yıllarca askeri disiplinle oluşturulmuş rutini takip ettim. Gökyüzü siyahtan griye dönüşürken Baykar kompleksinin etrafında 5 kilometre koşu, sonra kontrollü seride şınav ve mekik, hızlı duş, şekersiz güçlü Türk kahvesi, kusursuz üniforma. Dış dünya sürekli dengesizleştirmeye çalıştığında zihni odaklı tutan ritüeller. Güneş sonunda ufku kırdığında ana hangara vardım. İnsansız hava araçlarını uçmak için izin bekleyen metalik kuşlar gibi sıralanmış olarak aydınlatıyordu. Sabah 7’de planlanan brifing vardı. Çeyreğin en önemli testinden önce son tartışma. Hedefleri doğrudan insan müdahalesi olmadan tanımlayabilen ve hedefleyebilen yeni akıllı otonom savaş sistemi. Modern savaşın etik ve yasal sınırlarını zorlayan teknoloji. Rolüm, makinenin gerçekten karmaşık senaryolarda meşru tehdit ile masum sivil arasında ayrım yapıp yapamayacağını test etmekti. Brifing odası doluydu. Mühendisler, askeri subaylar, Savunma Bakanlığı temsilcileri, hatta teknolojinin işe yaradığını kanıtlarsa satın almakla ilgilenen müttefik bir ülkenin iki uluslararası gözlemcisi. Girdiğimde herkes baktı. Artık küçümseme veya şaşkınlıkla değil, beklentiyle. 4 saniyede casus’u tespit eden pilot, kritik anlarda başarısız olmayacağına güvendikleri pilot. Tanıdık beklentilerin ağırlığı ama şimdi beni bükmeden taşımayı öğrenmiştim. Deniz, testin teknik parametrelerini sundu. Savaşçıların ve sivillerin davranışlarını taklit etmek için programlanmış hareketli hedefler kullanarak Kent Savaşı’nın 12 simüle senaryosu sistem milisaniye zaman pencerelerinde öldürücü kararlar almak için görsel, termal ve hareket bilgilerini işlemek zorunda kalacaktı. İşim kararları denetlemek, sistem yargı hatası gösterirse müdahale etmek, teknolojinin gerçek sahada kullanıma hazır olduğunu doğrulamaktı. General Polat orada olmayı önemli buldu. Odanın arkasından geçilmez ifadesiyle gözlemliyordu. Sessiz bir törende resmen tamamlanan üstün hizmet madalyasından bu yana çalışmalarıma yakın ilgi gösteriyordu. Korumanın mı yoksa inceleme mi olduğunu bilmiyordum. Muhtemelen ikisi de. Yüksek rütbeli askerler nadiren geri dönüşleri hesaplamadan nesler yaparlar. Ama dikkati lehime kullanmayı öğrenmiştim. Şimdi konuştuğumda insanlar dinledi. Yıllarca susturulmanın maliyeti olan küçük bir zafer briefing otomatik hassasiyetle cevapladığım teknik sorularla sona erdi. Sonra herkes pistte monitörlerin insansız hava araçlarının birden fazla kamerasını ve gerçek zamanlı telemetriyi gösterdiği kontrol odasına bitişik alana taşındı. Uçuş ekipmanımı giydim. İletişim sistemlerini kontrol ettim. İnsansız hava aracı yarı otonom olarak çalışırken testi denetlememe izin verecek uzaktan kumanda kabinine çıktım. İlk altı senaryo mükemmel çalıştı. Sistem tehditleri tanımlattı, hedefleme yörüngelerini hesapladı. Programlanmış parametreler içinde kararları yürüttü. Müdahale gerekmedi. Kontrol odası gözle görülür şekilde rahatladı. Mühendisler tatmin gülümsemeleri paylaştı. Uluslararası temsilciler not aldı. Para ve itibar o teste bağlıydı. senaryo karmaşıklık ekledi. Sivil bir kalkan olarak kullanan düşman hedef gerçek kent savaşı yaygın model sistem yan hasar riskinin hedefe çıkılmasını haklı çıkarıp çıkarmadığına karar vermek zorundaydı. Algoritmaların işleme yaptığını, kameraların odaklandığını, sensörlerin veri topladığını gördüm. 3 saniyelik analiz. Sistem hedefleme yapmamaya karar verdi. Doğru karar. Kontrol odası onay mırıldandı. 8 ve 9. senaryolarda sorunsuz geçti. 10. senaryo başladığında tam başarıya inanmaya başlıyordum. Hedef yoğun kentsel ortamda göründü. Yapılar arasında hızla hareket ediyordu. Sistem onu izledi. Davranış ve termal profile dayanarak potansiyel tehdit olarak tanımladı. Ama bir şeyler yanlıştı. İkincil verileri gözden geçirdim. Görsel tanımlama ve termal imza arasında tutarsızlık fark ettim. Sistem hedefi düşman olarak sınıflandırmak üzereydi ki gözlerim sensörlerin kaçırdığı bir detayı yakaladı. Bacaklara göre gövdenin orantısız büyüklüğü. Ekipman taşıyan savaşçı değildi. Çocuk taşıyan yetişkindi. Hemen müdahale ettim. Sistem kararı sonlandırmadan iki saniye önce hedefleme yetkisini iptal ettim. Kontrol odası tartışmayla patladı. Bazı mühendisler sistemin hala analiz modunda olduğunu, nihai onay olmadan ateş etmeyeceğini savundu. Diğerleri müdahalenin erken olduğunu, sistemin yeteneklerinin nesnel değerlendirmesini bozduğunu ısrar etti. Deniz beni savundu. Felaket bir hatadan kaçınmanın önlemekten daha iyi olduğunu belirtti. General Polat sessizlik için elini kaldırdı. “Yüzbaşı Cemre, kararınızı açıklayın.” Tüm gözler yine bende. Derin bir nefes aldım. Konuşmadan önce düşüncelerimi organize ettim. Fark ettiğim tutarsızlığı askeri ekipman taşıma yerine kırılgan yük korumayı öneren hareket modelini otomatik sensörlerin uyarı sinyali olarak tanımlamak için programlanmadığı anormal vücut oranını açıkladım. Gerçek savaşta o müdahalenin sivil bir yaşamı kurtarabilip silahlı kuvvetlerin itibarını tehlikeye atabilecek uluslararası bir olaydan kaçınabileceğini söyleyerek bitirdim. Odada sessizlik. Sonra general yavaşça başını sağladı. “Analiziniz doğruydu. Sistemin bu tür bir anomaliyi tanımlayacak şekilde yeniden programlanması gerekiyor. Testlere devam edin.” Deniz bana rahatlama ve memnuniyetin karıştığı bir ifadeyle baktı. Diğer mühendisler monitörlerine döndüler. Bazıları mükemmel testin kesintiye uğradığı için gözle görülür şekilde hayal kırıklığına uğramış. Diğerleri şimdi tanımlanan hatanın sonra sahada felaketten daha iyi olduğunu kabul etti. Son iki senaryo sorunsuz geçti. Sistem kapatıldı. Veriler analiz için derlendi. Test sonrası briefing 2 saat sürdü. Sistemin her kararını ve 10. senaryodaki müdahalemi inceledi. Konsensüs yavaşça ortaya çıktı. Teknoloji umut vericiydi. Ancak operasyonel kullanım için onaylanmadan önce ek iyileştirmeye ihtiyaç vardı. Müdahalem resmi olarak otonom savaş sistemlerinde insan gözetiminin gerekliliğinin doğrulanması olarak kaydedildi. Makinelerin asla yaşam ve ölüm üzerinde nihai otorite sahibi olmaması gerektiğine inananlar için küçük bir zafer. Tamamen katılıp katılmadığımı bilmiyorum. Makinelerin önyargıları yok, korkuları yok, öfkeleri yok ama aynı zamanda bağlamları da yok, sezgileri de yok, nicelleştirilebilir verilerin yakalamadığı nüansları tanıma kapasiteleri de yok. Yaşam söz konusu olduğunda 4 saniyelik insan içgüdüsü, algoritmalardan daha değerlidir. O gece tesisten ayrıldım derin ama tatmin edici yorgunluk hissederek, iyi yapılmış işten, doğru alınan zor kararlardan, onurlandırılmış sorumluluktan gelen tükenme türü. O gece İstanbul’dan daireme geri sürdüm. Asla uyumayan şehir, sonsuz karmaşıklıkta kesişen milyonlarca yaşam. Kendi hayatımın ulusal güvenlik, son teknoloji, uluslararası jeopolitika ile beklenmedik şekilde nasıl içe geçtiğini düşündüm. Hepsi yanlış botları 4 saniyede fark ettiğim için. Hepsi başkalarının çok kez paranoya veya aşırı duyarlılık olarak reddettiği içgüdüye güvendiğim için. Arabayı park ettim ve üçüncü kata merdivenleri çıktım. Kapıyı açtım, ışıkları yaktım, çay hazırladım. Dünya çok karmaşık hale geldiğinde beni sabitleyen basit rutin. İstanbul hakkında düşündüğüm aynı küçücük verandada oturdum. İstanbul uzakta parlıyordu. Kıtalar arasında köprü, dünyaların kesişmesinde var olan ülkenin sembolü. Benim gibi erkeklerin hakimiyetindeki meslekte, kadın, kadınların savaşa ait olup olmadığını hala sorgulayan bir ortamda asker. Kendi hayalini takip etmek için aileyi hayal kırıklığına uğratan kız. Asla pişman olmadım. En zor anlarda bile yalnızlık ağır bastığında ve tanınma imkansız göründüğünde doğru yolda olduğumu biliyordum. Çünkü kimliğinizin en derin seviyesinde anlam ifade eden bir şey bulduğunuzda vazgeçmezsiniz. Her gün gerektiği kadar. Telefonum çaldı. Kız kardeşim Aylin’den mesaj. Bahçede oynayan yeğenlerimin fotoğrafı kalpli ve özlemle başlıklı. Gülen bir emoji ve yakında ziyaret edeceğime dair bir vaatle yanıtladım. Muhtemelen yerine getirmeyeceğim bir söz. Çünkü iş her zaman boş zamanı tüketmenin bir yolunu buluyor. Ama niyet gerçekti. Aile, nereden geldiğimi hatırlatan çapam, nerede olduğumu anlamasalar bile. Telefonu bir kenara koydum ve gözlerimi kapattım. Şehrin uzak seslerini dinleyerek, İstanbul’un Türkiye’nin kendi şartlarımda yaşamayı seçtiğim hayatın sesi. Gözlerimi tekrar açtım. Işık kirliliğinden görülebilen birkaç yıldıza baktım. Yarın test edeceğim insansız hava araçlarını, gelecek görevleri, hala karşılaşmam gereken zorlukları düşündüm. Her şeyi değiştiren 4 saniyeyi düşündüm ve gülümsedim. Küçük, yorgun ama gerçek. Çünkü her şeye rağmen tüm olasılıklara karşı başarmıştım. Hayal ettiğim şekilde değil ama olması gereken şekilde.

Hikayenin Devamını okumak için diğer sayfaya geçebilirsin... 👇