—Bilmediğin şeyler hakkında konuşma.

Mehmet acı bir gülümseme attı.

—Nasıl bilebilirim ki? Hiç konuşmadın. Çocukken beni sevmediğini düşündüm. Hiç benimle oynamadın, hiç sarılmadın, maçlarıma bile gelmedin… “sırtım ağrıyor” diye.

Rıza’nın yüzü o an çöktü. Ayşe donup kaldı.

—Mehmet, yeter —dedim.

Ama oğlumun içindeki kırgınlık yılların birikimiydi.

—Hayır anne. Sen hep onu korudun. Ama biz de onun sessizliğinden yandık.

Rıza avlu kapısına doğru yürüdü. Çıkmadan önce söylediği söz hepimizi dondurdu:

—Haklısınız. Hepsini ben yaşattım.

Bu cümle, bağırıştan daha çok canımı yaktı.

İki hafta sonra her şey dağıldı.

Bir cumartesi günüydü. Rıza avluda musluk tamir ediyordu. Birden sert bir ses duydum. Koştuğumda onu yerde kıvrılmış halde buldum, sırtını tutuyordu.

—Rıza!

Kaldırmaya çalıştım ama bağırdı. Gömleği yukarı sıyrılmıştı ve yaralarından biri açılmıştı. Kanıyordu.

O sırada Mehmet de gelmişti. Elinde aletlerle babasını o halde ilk kez gördü.

Rengi bembeyaz oldu.

—Ne… ne oldu sana?

Rıza gömleğini indirmeye çalıştı ama gücü yetmedi. Ben dizlerimin üzerine çöktüm, ağlıyordum.

—Ben gördüm —dedim titreyerek— O gece kilidin arkasından baktım. Affet beni.

Gözlerini kapattı. Yenilmiş bir adam gibiydi.

Mehmet geri çekildi. Sanki bütün öfkesinin yerine suçluluk geçmişti.

—Baba… bilmiyordum.

Rıza zor nefes alıyordu.

Onu içeri, yatağa taşıdık. Ayşe de kısa süre sonra korkuyla geldi. Dördümüz odanın içinde, yıllarca sert bir kaya gibi duran ama şimdi bir çocuk gibi titreyen o adama bakıyorduk.

—Sana bunu kim yaptı? —diye sordu Ayşe.

Rıza cevap vermedi.

—Lütfen —dedim elini tutarak— artık bunu tek başına taşıyamazsın.

Sessizce ağladı. Sonra gözlerini açıp çocuklarına baktı.

—Eğer anlatırsam… beni olduğum adam için sevmeyeceksiniz.

Mehmet yatağın yanına diz çöktü.

—Ben zaten bilmeden yargıladığım için kendimden nefret ettim. Şimdi gerçeği söyle.

Rıza yutkundu. Sesi kırıldı.

—Her şey 1971’de başladı… beni başka biriyle karıştırdıklarında.

Gerçek, artık ortaya çıkmak üzereydi… ve hiçbirimiz onu duymaya hazır değildik.

BÖLÜM 3

Rıza birkaç dakika boyunca konuşamadı. Dışarıdan sokak satıcılarının sesleri geliyordu; simitçi bağırıyor, köpekler havlıyordu. Hayat, sanki o odanın içinde bir aile dağılmak üzere değilmiş gibi akmaya devam ediyordu.

—Ben mahalledeki caminin gençlik grubundaydım —diye başladı—. Hepimiz gençtik. Yardım dağıtırdık, mahalledeki çocuklara okuma yazma öğretirdik, doktora gidemeyen ailelere ilaç toplardık. Hepsi bu.

Tek tek hepimize baktı.

—Ama o yıllarda yardım etmek bile şüpheli görülebilirdi.

Bir gün işten çıkarken bir arabanın yanına yanaştığını anlattı. İki adam onu zorla içeri çekmişti. Gözlerini bağlamışlar, ellerini bağlamışlar ve penceresiz bir odaya götürmüşlerdi.

İsim istiyorlardı.

Toplantıları, liderleri, bildirileri, Rıza’nın hiç bilmediği şeyleri soruyorlardı.

—Onlara yanlış kişiyi aldıklarını söyledim —diye fısıldadı—. Sadece çalıştığımı ve camide yardım ettiğimi anlattım. Ama inanmadılar.

Ayşe ağlamaya başladı.

Rıza her şeyi anlatmadı. Zaten gerek yoktu. Bedeni anlatıyordu: yanık izleri, ip izleri, şimşek gibi geçen yaralar…

—Dört gündü —dedi—. Ben olmayan bir Rıza’yı sorup durdular. Aynı isimde başka biri vardı, o bölgede çalışan bir işçi ama politik işlere karışmıştı. Yanıldıklarını anlayınca beni sabaha karşı İkitelli taraflarında bir sokağa attılar.

Mehmet yüzünü kapattı.

—Peki neden şikâyet etmedin?

Rıza acı bir kahkaha attı.

—Beni bırakmadan önce “Ağzını açarsan geri geliriz” dediler. Düğünümüz Aralık’taydı. Sana bir şey yaparlar diye korktum.

Bana baktı. Bakışında bana ait olmayan bir suçluluk vardı.

—O yüzden sustum Emine. O yüzden seni evlenirken bile bu yükle sevdim. O yüzden kendimi sakladım. Utandım. Ağladığım için, yalvardığım için, dayanamadığım için kendimi erkek gibi hissetmedim.

Yanına gidip dikkatlice sarıldım.

—Sen korkak değildin. Kurbandın. Ve hayatta kaldın.

Mehmet babasının elini tuttu.

—Beni affet baba… seni soğuk sandığım için affet.

Rıza hayatında ilk kez bu kadar kırılarak ağladı.

—Seni kucaklamak istedim oğlum… ama bazen kollarımı bile kaldıramıyordum. Bazen de sizi çok sevmekten korkuyordum, çünkü bir gün gelip sizden alınacağınızı sanıyordum.

Ayşe de yanına uzandı, ona sarıldı.

O gün yemek yenmedi. Televizyon açılmadı. Telefonlar cevaplanmadı. Sadece konuştuk, ağladık ve otuz beş yıl boyunca adını koyamadığımız bir yaranın etrafında yaşamış olduğumuzu anladık.

O günden sonra Rıza, sabah dörtte banyoya kapıyı kapatmadı.

Ben onun yanında durdum. Yaralarını temizledim, krem sürdüm, sargılarını değiştirdim. Başta utanıyordu. Sonra elimi tutmaya başladı.

Onu devlet hastanesine ve ardından bir psikoloğa götürdük. Yardım almayı kabul etmesi zaman aldı ama yaptı. Yaraları tamamen kaybolmadı ama bazıları iyileşti. Kabusları tamamen bitmedi ama artık yalnız uyanmıyordu.

Mehmet babasına yeniden yaklaşmaya başladı. Ayşe daha sık gelmeye başladı. Hiç kuramadığımız cümleler geç de olsa kuruldu.

Rıza, gerçeği anlattıktan sonra on beş yıl daha yaşadı. Bunlar evliliğimizin en dürüst yıllarıydı.

2018’de, hastane yatağında elimi sıkıp şöyle dedi:

—Beni utancımla yalnız bırakmadığın için teşekkür ederim.

Ben de cevap verdim:

—O utanç değildi. Bir yaraydı. Ve yaralar en iyi iki kişiyle taşınır.

Bugün bunu anlatıyorum çünkü birçok evde sessizlikler vardır. İnsanlar bunu karakter sanır, soğukluk sanır, öfke sanır. Ama bazen bu sadece acıdır. Bazı babalar “parçalandım” demeyi bilmez. Bazı anneler hisseder ama anlayamaz. Bazı çocuklar ise hikâyeyi bilmeden yargılar.

Her sır ihanet değildir.

Bazen kapalı bir kapının arkasında, biri sadece hayatta kalmaya çalışıyordur.